Verslag

Verslag Filosofisch Café te Nieuw-Annerveen
zondag 11 februari 2018

Op zondagmiddag 11 februari jl. vond in Atelier de Hunzestee in Nieuw-Annerveen het vijfde Filosofisch Café plaats rondom het thema Grenzen. Negentien mensen waren bijeen gekomen om onder begeleiding van Jacqueline Engbers, communicatieadviseur en woordvoerder bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in Noord-Nederland, te filosoferen over dit thema in relatie tot migratie.

Heribert Delicaat van de voorbereidende werkgroep opende de bijeenkomst, waarbij hij onder andere uit het gedicht The Road Not Taken van Robert Frost citeerde:

Voor de inleiding maakte Jacqueline gebruik van een presentatie, waarbij ze vanuit haar dagelijkse werksituatie bij het COA naar meer algemene aspecten van hoe de mens met grenzen omgaat trachtte te komen. Daarbij probeerde ze steeds het onderscheid te betrekken tussen fysieke grenzen en de wijze waarop de mens hiermee, en met grenzen in het algemeen, omgaat.

Na de inleiding werden drie groepen gevormd en kreeg elke groep een eigen vraag mee om over door te spreken.

De eerste groep legde het Vluchtelingenverdrag van Génève, vastgesteld en ondertekend in 1951, en het aanvullende protocol van New York uit 1967, onder de loep. Ze kwamen daarbij tot de slotsom dat volgens hen het Verdrag als uitgangspunt bij de beoordeling van asielaanvragen gehanteerd kon worden, maar dat het daarbij goed zou zijn als er gedifferentieerd zou worden op basis van urgentie. Om deze differentiatie te kunnen toepassen zijn minimale definities noodzakelijk, om tot indelingscriteria te komen – bv. voor mensen die uit een oorlogssituatie komen geldt een hoge urgentie om als vluchteling te worden erkend.
Het leek deze groep goed om complementair aan het bestaande verdrag een verdrag op te stellen, waarin uitgangspunten worden gesteld rondom migratie om economische redenen. Bij dit verdrag is dan (mondiaal) beleid met betrekking tot migratie om economische redenen noodzakelijk.

De tweede groep had de volgende opdracht gekregen:
Door een uitzonderlijke astronomische constellatie is straling vrijgekomen die op alle menselijke aardbewoners blijvend een zeer speciaal effect heeft: iedereen is gericht op samenwerking op basis van gelijkwaardigheid, waardoor er geen oorlog of geweld meer bestaat, noch discriminatie of machtswellust.
Aan jullie de eer om een plan te maken om vanuit de bestaande situatie in één eeuw en wereld zonder grenzen vorm te geven. Hoe zou dit plan er in grote lijnen uitzien?
Volgens deze groep is het belangrijk om twee niveaus te hanteren: een mondiaal niveau en een mensniveau. Bij het mondiale niveau was het de vraag of er, om zaken in goede banen te leiden, een bestuursvorm nodig zou zijn – de groep kwam er op uit dat een mondiaal gremium, zoals de huidige Verenigde Naties, wel wenselijk zou zijn.
Voor wat het mensniveau betreft is het belangrijk om uit de dualiteit jij-de ander te blijven, en een vorm te zoeken waarop alle groepsgrenzen te slechten zijn. Het afschaffen van kapitaal en persoonlijk bezit zou een mogelijkheid kunnen zijn, waarbij ieder mens wel een gegarandeerd bestaansniveau heeft. Ook over vrijheid van persoonlijke ontwikkeling is doorgesproken, en over de innerlijke frictie rondom grenzen die elk mens kent. De vraag hierbij is hoe te komen tot permanent vertrouwen / permanente verbinding tot elkaar.

Groep drie ging op zoek naar de grenzen aan de Nederlandse samenleving. Daartoe werd verkend wat nodig zou zijn om Nederland vanaf heden op slot zou gaan voor alle migranten. Een vraag die ongemakkelijke gevoelens opriep bij de groep, omdat het voor alle deelnemers om een duidelijk ongewenste toestand ging.
Geconstateerd werd dat er flink zou moeten worden ingezet op grensbewaking, zowel op land als langs de kust, en dat er naar allerlei wet- en regelgeving gekeken zou moeten worden. Verdragen zouden moeten worden opgezegd en transitroutes gemaakt.
Als consequenties van het op slot doen van Nederland zag de groep dat er ongemak bij een deel van de inwoners zou ontstaan, wat mogelijk tot leegloop zou leiden. Ook bureaucratie en stijging van de kosten van het levensonderhoud werden genoemd, en een mogelijke braindrain vanwege een stop (ook) op kennismigratie.
Het bleek moeilijk om inzichtelijk te krijgen wat de grenzen aan de Nederlandse samenleving zijn. Mogelijk zou een brede maatschappelijke discussie kunnen bijdragen, waarbij de consequenties van een afgeschermde samenleving als basisinformatie gebruikt kunnen worden.

In het laatste half uur van de bijeenkomst presenteerden de verschillende groepen aan elkaar wat zij besproken hadden, en waarbij over en weer nog verder werd gepraat.